Speelhoven in het algemeen

Sinds 1997 stelt Speelhoven zich jaarlijks gedurende minstens een maand open voor actuele kunst. Dat gebeurt normaal gesproken tussen eind augustus en begin oktober, dus in de overgang tussen zomer en herfst, als het landschap begint te verkleuren.

De wisselwerking woning-landschap-kunst maakt dan ook van meet af aan deel uit van de profilering van dit initiatief. Dat is de voornaamste krachtlijn en de meest opvallende constante in iedere editie. Het hele domein wordt in de tentoonstelling betrokken, telkens op een andere manier, zodat steeds nieuwe relaties tot stand komen tussen historisch patrimonium en hedendaagse kunst. Of het om bestaande werken gaat of werken die ter plaatse worden uitgevoerd, ze zijn van die aard dat ze zich integreren, onderdeel van de site worden. Ze dringen zich niet op, maar gaan uit van respect. Meer bepaald respect voor de natuurlijke rijkdom, de mooie relatie tussen de natuur en de bewoonde delen die in de loop van vele jaren door zorgzame mensen is opgebouwd, kortom respect voor het evenwicht van de plek. Het is merkwaardig hoe kunstwerken er in slagen dat evenwicht te accentueren en duidelijker zichtbaar en voelbaar te maken. Ook tussen kunstwerken onderling kunnen verbanden ontstaan zodat ze een soort van net binnen het landschap vormen.

Andere elementen die tot de eigenheid van Speelhoven behoren, zijn: de specifieke thema’s en vragen waarmee de dialoog tussen woning, landschap en beeldende kunst wordt gestoffeerd en georiënteerd; de waaier van artistieke mogelijkheden en logistieke ondersteuning die worden aangeboden; de weloverwogen selectie; de openheid en gastvrijheid; de speciale catalogus.

De jaarthema’s zijn soms van kunsttheoretische of kunstfilosofische aard. Bijvoorbeeld werd de tentoonstelling van 2001 opgebouwd rond het standpunt ‘de natuur bestaat niet’, een hedendaagse interpretatie van het concept-landschap. In 2003 was de centrale idee ‘drifting/dérive’, een begrip afkomstig van de Franse filosoof Guy Debord dat kan omschreven worden als een snelle passage langs wisselende stemmingen.

De waaier van artistieke mogelijkheden wordt in Speelhoven bewust breed gehouden. Installaties, sculpturen in de ruime zin van het woord, werken van picturale aard, klankobjecten, foto’s en video’s, vormen van mediavermenging,… Ze kunnen in de open ruimte worden gerealiseerd of in de gebouwen of ze kunnen op beide betrekking hebben. Bijvoorbeeld videobeelden die in het landschap worden gemaakt en in het huis worden vertoond. Speelhoven geeft de kunstenaars in de mate van het mogelijke logistieke ondersteuning, de materialen en het gereedschap om hun ideeën uit te werken.

Voor iedere editie wordt een beroep gedaan op één of meer curatoren om een coherent groepje van kunstenaars samen te brengen. Wat ze gemeen hebben: niet alleen kwaliteit, ook aanpassingsvermogen, bereidheid om deel te nemen aan een evenement in situ, durf om artistiek risico te nemen en gebaande paden te verlaten. Speelhoven voelt zich niet geroepen om de loper uit te rollen voor gevestigde waarden, maar geeft kansen aan opkomend talent of aan talentvolle mensen die door hun bescheidenheid in de schaduw zijn gebleven. Speelhoven ontvangt de kunstenaars. Dat houdt heel wat meer in dan ze bij zich toelaten. Ze worden als gasten onthaald, worden begeleid, krijgen ruimte en tijd. Dat geldt trouwens ook voor de bezoekers. Van woensdag tot zondag zijn ze welkom tussen 14 en 19u, maar het is ook mogelijk een afspraak te maken op woensdag en donderdag. De toegangsprijs is laag, veeleer symbolisch: 2,50 €.

Tenslotte onderscheidt Speelhoven zich door zijn bijzondere catalogus. In een stevige, bruine kartonnen doos met logo liggen de informatiebladen over het initiatief en de deelnemende kunstenaars opgevouwen. Zoals kostbaar linnen wordt geplooid in speciale kisten en kasten. Voor liefhebbers zijn deze catalogi inmiddels een hebbeding, een verzamelobject geworden. Elk jaar staat op de rug een andere letter uit de naam Speelhoven; dit jaar wordt het de tiende en laatste letter, de N. Dit jaar is de cyclus rond. Verleden jaar werd voor Escape/Espace gekozen. Dit jaar voor One*More*Time.